आजचा UPSC डेली करंट अफेयर्स | Standard Edition

No1MarathiNews – स्पर्धा परीक्षा विशेष
दिनांक : 18 डिसेंबर 2025

📰 प्रस्तावना ( Why it matters? )

UPSC व MPSC सारख्या परीक्षांमध्ये करंट अफेयर्स केवळ बातमी नसून विश्लेषणाची क्षमता तपासणारा घटक आहे. त्यामुळे प्रत्येक घडामोड – संविधान, प्रशासन, अर्थव्यवस्था, पर्यावरण व सुरक्षा या चौकटीत समजून घेणे आवश्यक आहे. आजच्या डेली करंटमध्ये निवडक व उच्च दर्जाचे मुद्दे दिले आहेत.

🔴 आजच्या महत्त्वाच्या घडामोडी (Exam‑Focused)

1️⃣ UPSC ची PwBD उमेदवारांसाठी ‘Centre of Choice’ सुधारणा

UPSC ने दिव्यांग (Persons with Benchmark Disabilities – PwBD) उमेदवारांसाठी सर्व परीक्षांमध्ये Centre of Choice सुविधा लागू केली आहे. यामुळे परीक्षा प्रक्रिया अधिक समावेशक, सुलभ आणि संविधानिक समानतेशी सुसंगत झाली आहे.

पार्श्वभूमी:
भारताचे संविधान समान संधी व सामाजिक न्याय यावर आधारित आहे. प्रशासकीय संस्थांमध्ये समावेशकतेला प्रोत्साहन देणे ही काळाची गरज आहे.

UPSC दृष्टीने महत्त्व:
GS‑II – Governance | Social Justice | Constitutional Values

2️⃣ हवामान बदल : दक्षिण आशियातील वाढते धोके

पूर, उष्णतेच्या लाटा, अनियमित पावसामुळे दक्षिण आशियातील देशांसमोर अन्नसुरक्षा, आरोग्य व स्थलांतराचे गंभीर प्रश्न उभे राहत आहेत. भारताने नवीकरणीय ऊर्जा, Net Zero Target आणि आंतरराष्ट्रीय करारांमध्ये सक्रिय भूमिका घेतली आहे.

UPSC दृष्टीने महत्त्व:
GS‑III – Environment | Disaster Management | Sustainable Development

3️⃣ दहेजविरोधी कायदे आणि न्यायालयीन संतुलन

IPC कलम 304‑B व 498‑A संदर्भात न्यायालयाने कायद्याचा गैरवापर टाळणे व पीडित महिलांचे संरक्षण यामध्ये संतुलन राखण्याची गरज अधोरेखित केली आहे.

UPSC दृष्टीने महत्त्व:
GS‑II – Polity | Women Empowerment | Social Issues

4️⃣ CGPDTM अंतर्गत Examiner भरती व IPR चे महत्त्व

Controller General of Patents, Designs & Trade Marks अंतर्गत भरती प्रक्रिया सुरू झाली आहे. बौद्धिक संपदा हक्क (IPR) नवोन्मेष, स्टार्ट‑अप्स व आर्थिक विकासाशी थेट संबंधित आहेत.

UPSC दृष्टीने महत्त्व:
GS‑III – Economy | Science & Technology | IPR

5️⃣ संरक्षण क्षेत्र : MH‑60R Seahawk हेलिकॉप्टर

भारतीय नौदलात MH‑60R Seahawk हेलिकॉप्टरच्या समावेशामुळे पाणबुडीविरोधी युद्ध व सागरी सुरक्षेत लक्षणीय वाढ झाली आहे.

UPSC दृष्टीने महत्त्व:
GS‑III – Defence | Internal Security

📝 Prelims Quick Facts (One‑Liners)

* PwBD → Persons with Benchmark Disabilities
* MH‑60R → Anti‑Submarine Warfare Helicopter
* IPR → Patent, Design, Trademark
* Climate Action → Renewable Energy, Net Zero

✍️ Mains Answer Writing Practice

प्रश्न: समावेशक प्रशासनाच्या दृष्टीने UPSC च्या ‘Centre of Choice’ उपक्रमाचे महत्त्व स्पष्ट करा. (150 शब्द)

डेली करंट अफेयर्स वाचताना बातमी + पार्श्वभूमी + परीक्षाभिमुख विश्लेषण या तीन गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. No1MarathiNews चा उद्देश स्पर्धा परीक्षार्थींना दर्जेदार, विश्वासार्ह आणि वाचकप्रिय कंटेंट देणे हा आहे.