नवी दिल्ली : महाविद्यालयीन विद्यार्थी, पदव्युत्तर विद्यार्थी आणि संशोधन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी भारत सरकारच्या NITI Aayog मध्ये Internship करण्याची संधी उपलब्ध आहे. या Internship मध्ये विद्यार्थ्यांना NITI Aayogच्या विविध विभाग, Vertical आणि Cells सोबत काम करण्याचा अनुभव मिळतो. अधिकृत माहितीनुसार अर्ज प्रक्रिया ऑनलाइन असून दर महिन्याला 1 ते 10 तारखेपर्यंत अर्ज करता येतो.

NITI Aayog Internship म्हणजे काय ?

NITI Aayog Internship ही विद्यार्थ्यांना सरकारी धोरणनिर्मिती, डेटा विश्लेषण, संशोधन, सरकारी कामकाज आणि विविध विकास क्षेत्रांचा प्रत्यक्ष अनुभव देणारी Internship Scheme आहे.

या Internshipमध्ये निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांना संबंधित विभागाच्या कामात सहभागी होण्याची संधी मिळू शकते. विद्यार्थ्यांकडून Briefing Reports आणि Policy Papersसारखे कामही करून घेतले जाऊ शकते. Internship यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्यानंतर पात्र विद्यार्थ्यांना Completion Certificate मिळते.

कोण अर्ज करू शकतो?

अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार भारतातील किंवा परदेशातील मान्यताप्राप्त विद्यापीठ/संस्थेत शिकणारे विद्यार्थी अर्ज करू शकतात.

1. पदवीपूर्व विद्यार्थी

• Bachelor Degreeच्या दुसऱ्या वर्षाची/4th Semesterची परीक्षा पूर्ण केलेली किंवा दिलेली असावी.
• इयत्ता 12वीमध्ये किमान 85% किंवा समतुल्य गुण आवश्यक आहेत.

2. पदव्युत्तर विद्यार्थी / PhD विद्यार्थी

• Post-Graduationच्या पहिल्या वर्षाची/2nd Semesterची परीक्षा पूर्ण केलेली किंवा दिलेली असावी.
• Graduationमध्ये किमान 70% किंवा समतुल्य गुण आवश्यक आहेत.

3. नुकतेच Graduation/PG पूर्ण केलेले विद्यार्थी

Final examination दिलेले किंवा नुकतेच Graduation/PG पूर्ण केलेले विद्यार्थीही काही अटींसह अर्ज करू शकतात. Graduation/PGमध्ये अर्जाच्या तारखेपर्यंत 70% किंवा त्यापेक्षा जास्त cumulative marks असणे आवश्यक आहे आणि अंतिम निकाल जाहीर झाल्यापासून Internship सुरू होईपर्यंतचा कालावधी 6 महिन्यांपेक्षा जास्त नसावा.

Internship किती कालावधीची असते?

NITI Aayog Internshipचा कालावधी किमान 6 आठवडे आणि कमाल 6 महिने असू शकतो. आवश्यक कालावधी पूर्ण न करणाऱ्या Internला Certificate मिळणार नाही, असे अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये नमूद आहे.

कोणत्या क्षेत्रांमध्ये काम करण्याची संधी?

NITI Aayogच्या Internshipमध्ये विविध क्षेत्रांचा समावेश आहे. उदाहरणार्थ:

• Agriculture
• Economics
• Education
• Health
• Nutrition
• Women & Child Development
• Energy
• Governance
• Industry
• Infrastructure
• Environment & Forests
• Data Management & Analysis
• Public Finance/Budget
• Rural Development
• Science & Technology
• Skill Development & Employment
• Social Justice & Empowerment
• Sports & Youth Development
• Tourism & Culture
• Urbanization / Smart City
• Water Resources
• Programme Monitoring & Evaluation
• Mass Communications & Social Media

म्हणूनच विविध शाखांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी ही Internship उपयुक्त ठरू शकते.

NITI Aayog Internshipचे फायदे काय?

विद्यार्थ्यांना मिळू शकणारे प्रमुख फायदे

1. सरकारी कामकाजाचा अनुभव
केंद्र सरकारच्या धोरणनिर्मिती आणि विविध विकासविषयक कामांचा प्रत्यक्ष अनुभव मिळतो.

2. Policy Researchचा अनुभव
डेटा, संशोधन, Briefing Reports आणि Policy Papers यांसारख्या कामांचा अनुभव मिळू शकतो.

3. Resume/CVमध्ये महत्त्वाची भर
सरकारी संस्थेतील Internshipचा अनुभव पुढील शिक्षण, संशोधन आणि करिअरसाठी उपयुक्त ठरू शकतो.

4. Certificate
Internship यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्यानंतर Completion Certificate दिले जाते. अधिकृत माहितीनुसार Certificateसाठी आवश्यक कालावधी आणि अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

5. Working Space आणि Internet सुविधा
NITI Aayogकडून Internsना Working Space आणि Internet Facility उपलब्ध करून दिली जाते; मात्र स्वतःचा Laptop आणणे आवश्यक आहे.

महत्त्वाचे: ही Internship Paid आहे का?

NITI Aayog Internship Unpaid Internship आहे. उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार Stipend, Fellowship, Travel Support किंवा Daily Allowance दिला जात नाही.

म्हणून अर्ज करण्यापूर्वी विद्यार्थ्यांनी हा मुद्दा लक्षात घ्यावा.

ऑनलाइन फॉर्म कसा भरायचा?

NITI Aayogच्या Internshipसाठी अर्ज Online Only पद्धतीने करावा लागतो. अधिकृत सूचनेनुसार अर्ज दर महिन्याला 1 तारखेपासून 10 तारखेपर्यंत स्वीकारला जातो.

Step 1 — अधिकृत वेबसाइट उघडा

NITI Aayog Internshipच्या अधिकृत Online Internship Management Systemवर जा:

NITI Aayog Internship Application Portal

Step 2 — Online Application सुरू करा

अर्जामध्ये विद्यार्थ्याची वैयक्तिक, शैक्षणिक आणि Internshipसंबंधी माहिती भरावी लागते.

Step 3 — Personal Information भरा

फॉर्ममध्ये साधारणपणे पुढील माहिती आवश्यक असते:

• पूर्ण नाव
• वडिलांचे नाव
• सध्याचा पत्ता
• PIN Code
• Mobile Number
• E-mail ID
• जन्मतारीख

नाव आणि जन्मतारीख 10वीच्या प्रमाणपत्राप्रमाणे भरावी, अशी अधिकृत सूचना आहे.

Step 4 — Educational Qualification भरा

आपला:

• 12वीचा तपशील
• Graduation
• Post-Graduation
• PhD/Research
• Course
• Discipline
• Qualification Status
• Marks/Percentage

यांची योग्य माहिती भरावी.

उदाहरणार्थ:

B.Tech – Civil
B.Sc. – Mathematics
B.A. – Economics

अधिकृत सूचनेनुसार उपलब्ध यादीमध्ये आपला Course नसेल तर Others पर्याय वापरून Discipline नमूद करता येतो.

Step 5 — Pursuing किंवा Completed निवडा

आपले शिक्षण सुरू असल्यास Pursuing आणि पूर्ण झाले असल्यास Completed पर्याय निवडा.

Semester/Term परीक्षा दिली असल्यास पुढील Semester/Term हा Pursuing Semester म्हणून नमूद करण्याची सूचना आहे.

Step 6 — Marks योग्य पद्धतीने भरा

आपली Net/Average Percentage भरावी.

जर तुमच्या विद्यापीठात CGPA/Grade पद्धत असेल तर त्याचे equivalent percentageमध्ये रूपांतर करून माहिती भरावी, अशी अधिकृत सूचना आहे.

Step 7 — Area of Interest निवडा

आपल्या अभ्यास आणि आवडीनुसार एक Area of Interest निवडावा.

उदा.:

• Economics
• Education
• Governance
• Health
• Science & Technology
• Social Justice
• Data Analysis
• Environment
• Rural Development

अधिकृत फॉर्मच्या सूचनेनुसार केवळ एक Area of Interest निवडायचा आहे.

Step 8 — अर्ज Submit करा

सर्व माहिती काळजीपूर्वक तपासा आणि Online Application Submit करा.

Submit करण्यापूर्वी माहिती पुन्हा तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अधिकृत सूचनेनुसार अर्ज Submit झाल्यानंतर तपशील बदलण्यासाठी केलेल्या विनंत्यांचा स्वीकार केला जाणार नाही.

Step 9 — Registration Number जतन करा

अर्ज Submit झाल्यानंतर मिळणारा Registration Number सुरक्षित ठेवा.

भविष्यातील संदर्भासाठी हा नंबर महत्त्वाचा आहे.

कागदपत्रे पोस्टाने पाठवावी लागतात का?

अधिकृत Online Application Instructionsनुसार Online अर्ज केल्यानंतर अर्जाची Print Copy किंवा इतर Supporting Documents स्वतंत्रपणे पाठवण्याची आवश्यकता नाही.

तथापि, निवड झाल्यानंतर लागू असलेल्या Joining Requirements आणि NOCसारख्या अटी तपासणे आवश्यक आहे. उपलब्ध Scheme माहितीनुसार Parent Collegeकडून No Objection Certificate (NOC) आवश्यक आहे.

अर्ज करण्यापूर्वी विद्यार्थ्यांनी या गोष्टी लक्षात ठेवा

✅ पात्रता पूर्ण होते का ते तपासा.
✅ 12वी आणि Graduationचे गुण योग्य भरा.
✅ CGPA असल्यास योग्य Percentageमध्ये रूपांतर करा.
✅ Mobile Number आणि E-mail ID अचूक द्या.
✅ Area of Interest विचारपूर्वक निवडा.
✅ अर्ज Submit करण्यापूर्वी सर्व माहिती तपासा.
✅ Registration Number जतन करा.
✅ अर्जाची अंतिम तारीख चुकवू नका.
✅ Internship Unpaid आहे हे लक्षात ठेवा.
✅ निवड झाल्यास स्वतःचा Laptop आवश्यक असू शकतो.

अर्ज कधी करायचा?

NITI Aayog Internshipसाठी Online Application Window दर महिन्याला 1 ते 10 तारीख अशी अधिकृत माहिती उपलब्ध आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी प्रत्येक महिन्याच्या सुरुवातीला अधिकृत Portal तपासावे.

अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?

NITI Aayog Internship Management System:
अधिकृत अर्ज पोर्टल

अधिकृत Online Application Instructions:
फॉर्म भरण्याच्या अधिकृत सूचना

India Science & Technology – NITI Aayog Internship माहिती:
NITI Aayog Internship Scheme माहिती

विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचा संदेश

तुम्ही Graduation, Post-Graduation किंवा Research करत असाल आणि Government Policy, Research, Data Analysis, Economics, Governance, Social Justice, Science & Technology किंवा Development Sector यामध्ये करिअर करण्याची इच्छा असेल, तर NITI Aayog Internshipची अधिकृत पात्रता आणि अर्जाची तारीख तपासणे उपयुक्त ठरू शकते.

अर्ज करण्यापूर्वी नेहमी NITI Aayogच्या अधिकृत वेबसाइटवरील ताज्या नियम व अटी तपासा.

https://www.niti.gov.in/work-niti/opportunities

no1marathinews.com
विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण, करिअर आणि सरकारी संधींची माहिती