२००५ पूर्वीच्या ‘महात्मा गांधी’ मालिकेतील नोटांबाबत मोठा बदल; १ जुलैपासून फक्त RBIच्या १९ शाखांमध्येच बदलता येणार

नवी दिल्ली | प्रतिनिधी | भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) २००५ पूर्वी छापण्यात आलेल्या ‘महात्मा गांधी’ मालिकेतील चलनी नोटांबाबत महत्त्वाचा निर्णय लागू केला आहे. १ जुलै २०२६ पासून या नोटा सामान्य बँकांच्या शाखांमध्ये बदलता येणार नाहीत. त्याऐवजी त्या फक्त RBIच्या १९ इश्यू ऑफिस (Issue Offices) मध्येच बदलून घेता येतील. मात्र, या नोटा कायदेशीर चलन (Legal Tender) म्हणून कायम राहणार असून, हा निर्णय नोटबंदी नसल्याचे RBIने स्पष्ट केले आहे.

हा निर्णय का घेण्यात आला ?

RBIच्या मते, २००५ पूर्वीच्या नोटांमध्ये आधुनिक सुरक्षा वैशिष्ट्यांचा अभाव आहे. त्यामुळे बनावट नोटांना आळा घालण्यासाठी आणि चलनव्यवस्था अधिक सुरक्षित करण्यासाठी या जुन्या नोटा हळूहळू चलनातून कमी करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. तसेच बँकांना अशा नोटा एटीएम किंवा काउंटरवरून पुन्हा जारी न करण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.

कोणत्या नोटा प्रभावित आहेत ?

१९९६ ते २००५ या कालावधीत छापण्यात आलेल्या महात्मा गांधी मालिकेतील ₹५, ₹१०, ₹२०, ₹५०, ₹१००, ₹५०० आणि ₹१००० (ज्या लागू असतील त्या) नोटा या निर्णयाच्या कक्षेत येतात. २००५ नंतरच्या नोटांवर छपाईचे वर्ष नमूद केलेले असते.

RBIच्या १९ इश्यू ऑफिसची यादी

1. अहमदाबाद

2. बेंगळुरू

3. बेलापूर (नवी मुंबई)

4. भोपाळ

5. भुवनेश्वर

6. चंदीगड

7. चेन्नई

8. गुवाहाटी

9. हैदराबाद

10. जयपूर

11. जम्मू

12. कानपूर

13. कोलकाता

14. लखनौ

15. मुंबई

16. नागपूर

17. नवी दिल्ली

18. पाटणा

19. तिरुवनंतपुरम (कोची उपकार्यालयातही सुविधा उपलब्ध)

नागरिकांनी काय करावे ?

घरात २००५ पूर्वीच्या नोटा असल्यास घाबरण्याची गरज नाही.

त्या नोटा RBIच्या १९ इश्यू ऑफिसमध्ये बदलता येतील.

सामान्य बँकांमध्ये १ जुलै २०२६ नंतर या नोटा बदलण्याची सुविधा उपलब्ध नसेल.

— टीम No1MarathiNews.com