Maharashtra School Bag Policy: वर्षातून १० दिवस दप्तरांना सुट्टी; विद्यार्थ्यांसाठी मोठी बातमी

शैक्षणिक क्षेत्रातील मोठी बातमी: विद्यार्थ्यांच्या पाठीवरील ओझे हलके! महाराष्ट्रात वर्षातून १० दिवस दप्तराला सुट्टी, कौशल्य विकासावर भर

मुंबई: शालेय विद्यार्थ्यांच्या पाठीवरील जड दप्तरांच्या ओझ्याखाली दबले गेलेले बालपण सुकर करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. नवीन राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाच्या (NEP 2020) धर्तीवर आणि ‘स्कूल बॅग पॉलिसी २०२०’ नुसार राज्यातील शाळांमध्ये वर्षातून १० दिवस ‘दप्तरविरहित’ (Bagless Days) ठेवण्याचे सक्तीचे निर्देश देण्यात आले आहेत. या निर्णयामुळे विद्यार्थ्यांना पुस्तकांच्या ओझ्यापासून मुक्त होऊन आनंददायी वातावरणात शिकण्याची संधी मिळणार आहे.

नक्की काय असणार आहे या १० दिवसांत?

विशेषतः इयत्ता ६ वी ते ८ वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी लागू करण्यात आलेल्या या १० दिवसांच्या कालावधीत विद्यार्थ्यांना कोणताही अभ्यास किंवा पुस्तके शाळेत आणावी लागणार नाहीत. या नाविन्यपूर्ण उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांच्या कौशल्य विकासावर आणि सर्वांगीण विकासावर भर दिला जाणार आहे. यात खालील गोष्टींचा समावेश असेल:

• व्यावसायिक आणि हस्तकला प्रशिक्षण: स्थानिक सुतार, कुंभार, लोार किंवा इतर कारागीरांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष कृतीतून (Hands-on experience) कामाचे स्वरूप समजून घेता येईल.

• कृषी आणि पर्यावरण: बागकाम, शेतीची माहिती, झाडे लावणे आणि पर्यावरण संवर्धनाचे प्रात्यक्षिक ज्ञान देणे.

• कला आणि संस्कृती: स्थानिक लोककला, संगीत, नृत्य, चित्रकला, नाट्य आणि हस्तकलेचे धडे दिले जातील.

• क्रीडा व वाचन: विविध खेळ, मैदानी उपक्रम, वाचन प्रेरणा उपक्रम, कथाकथन आणि सर्जनशील लेखनाचे सत्र आयोजित केले जातील.

दप्तराचे वजन शरीराच्या १० टक्क्यांपेक्षा जास्त नसावे

केवळ १० दिवसच नव्हे, तर उर्वरित दिवसांमध्येही विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी सरकारने कडक नियम केले आहेत. त्यानुसार, विद्यार्थ्यांच्या दप्तराचे वजन त्यांच्या शरीराच्या वजनाच्या १० टक्क्यांपेक्षा जास्त असणार नाही, याची दक्षता शाळांनी व पालकांनी घेणे बंधनकारक आहे.

शाळांवर असणार कठोर नियंत्रण

सर्व शासकीय, अनुदानित आणि विनाअनुदानित खाजगी शाळांना या नियमांचे तंतोतंत पालन करावे लागणार आहे. विद्यार्थ्यांनी रोज सर्व पुस्तके आणू नयेत म्हणून शाळांनी वेळापत्रक त्यानुसार आखावे आणि विद्यार्थ्यांसाठी शाळेतच साठवणूक करण्याची (लॉकरची) सोय करावी, अशाही सूचना देण्यात आल्या आहेत. या नियमांची अंमलबजावणी योग्य प्रकारे होत आहे की नाही, हे तपासण्यासाठी शिक्षण विभागाकडून शाळांवर अचानक भेटी देऊन पाहणी केली जाणार आहे.

या निर्णयामुळे विद्यार्थ्यांवरील मानसिक व शारीरिक ताण मोठ्या प्रमाणावर कमी होईल आणि शिक्षण अधिक सर्जनशील व आनंददायी होईल, असा विश्वास शिक्षण तज्ज्ञांकडून व्यक्त केला जात आहे.