👉 महाराष्ट्र राज्यातील ३६ जिल्हे, त्यांच्या राजधान्या आणि महत्त्व

🟠 महाराष्ट्र राज्य : ३६ जिल्हे, त्यांची मुख्यालये ( राजधान्या ) आणि महत्त्व ( No1 Marathi News विशेष लेख )

महाराष्ट्र हे भारतातील क्षेत्रफळानुसार तिसरे तर लोकसंख्येनुसार दुसरे क्रमांकाचे राज्य आहे. सामाजिक, राजकीय, औद्योगिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून महाराष्ट्राचे देशात अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.
सध्या महाराष्ट्र राज्यात एकूण ३६ जिल्हे आहेत. प्रत्येक जिल्ह्याची स्वतंत्र ओळख, प्रशासनिक रचना आणि विशेष महत्त्व आहे.

📌 महाराष्ट्रातील जिल्हे, मुख्यालये (राजधान्या) आणि महत्त्व

1️⃣ मुंबई शहर

मुख्यालय: मुंबई
महत्त्व:
देशाची आर्थिक राजधानी, शेअर बाजार, बॉलिवूड, बंदरे, सर्वोच्च न्यायालय खंडपीठ

2️⃣ मुंबई उपनगर

मुख्यालय: बांद्रा (पूर्व)
महत्त्व:
लोकसंख्येचा सर्वाधिक घनता असलेला जिल्हा, उद्योग व सेवा क्षेत्र

3️⃣ ठाणे

मुख्यालय: ठाणे
महत्त्व:
औद्योगिकदृष्ट्या प्रगत, रेल्वे व व्यापारी केंद्र

4️⃣ पालघर

मुख्यालय: पालघर
महत्त्व:
आदिवासीबहुल जिल्हा, शेती व समुद्रकिनारे

5️⃣ रायगड

मुख्यालय: अलिबाग
महत्त्व:
छत्रपती शिवाजी महाराजांची राजधानी रायगड किल्ला, पर्यटन

6️⃣ रत्नागिरी

मुख्यालय: रत्नागिरी
महत्त्व:
हापूस आंबा, समुद्रकिनारा, कोकण संस्कृती

7️⃣ सिंधुदुर्ग

मुख्यालय: ओरोस
महत्त्व:
सिंधुदुर्ग किल्ला, पर्यटन, निसर्गसंपन्न जिल्हा

8️⃣ पुणे

मुख्यालय: पुणे
महत्त्व:
विद्येचे माहेरघर, आयटी हब, ऐतिहासिक राजधानी

9️⃣ सातारा

मुख्यालय: सातारा
महत्त्व:
सह्याद्री पर्वतरांग, छत्रपतींचा इतिहास

🔟 सांगली

मुख्यालय: सांगली
महत्त्व:
हळद उत्पादन, सहकारी चळवळ

1️⃣1️⃣ कोल्हापूर

मुख्यालय: कोल्हापूर
महत्त्व:
कुस्ती, सहकार, अंबाबाई मंदिर

1️⃣2️⃣ सोलापूर

मुख्यालय: सोलापूर
महत्त्व:
कापड उद्योग, सिद्धेश्वर मंदिर

1️⃣3️⃣ नाशिक

मुख्यालय: नाशिक
महत्त्व:
कुंभमेळा, द्राक्ष उत्पादन, धार्मिक नगरी

1️⃣4️⃣ अहमदनगर

मुख्यालय: अहिल्यानगर
महत्त्व:
सहकारी चळवळीचे केंद्र, ऐतिहासिक वारसा

1️⃣5️⃣ धुळे

मुख्यालय: धुळे
महत्त्व:
कापूस बाजारपेठ, व्यापारी मार्ग

1️⃣6️⃣ नंदुरबार

मुख्यालय: नंदुरबार
महत्त्व:
आदिवासी विकास क्षेत्र

1️⃣7️⃣ जळगाव

मुख्यालय: जळगाव
महत्त्व:
केळी उत्पादन, औद्योगिक जिल्हा

1️⃣8️⃣ छत्रपती संभाजीनगर

मुख्यालय: छत्रपती संभाजीनगर
महत्त्व:
अजिंठा–वेरूळ लेणी, पर्यटन व उद्योग

1️⃣9️⃣ जालना

मुख्यालय: जालना
महत्त्व:
बियाणे व स्टील उद्योग

2️⃣0️⃣ बीड

मुख्यालय: बीड
महत्त्व:
दुष्काळग्रस्त भाग, सामाजिक चळवळी

2️⃣1️⃣ धाराशिव

मुख्यालय: धाराशिव
महत्त्व:
तुळजापूर मंदिर, धार्मिक पर्यटन

2️⃣2️⃣ लातूर

मुख्यालय: लातूर
महत्त्व:
शैक्षणिक केंद्र, कृषी बाजारपेठ

2️⃣3️⃣ नांदेड

मुख्यालय: नांदेड
महत्त्व:
गुरुद्वारा हजूर साहेब, धार्मिक महत्त्व

2️⃣4️⃣ परभणी

मुख्यालय: परभणी
महत्त्व:
कृषी संशोधन केंद्र

2️⃣5️⃣ हिंगोली

मुख्यालय: हिंगोली
महत्त्व:
ग्रामीण व कृषीप्रधान जिल्हा

2️⃣6️⃣ नागपूर

मुख्यालय: नागपूर
महत्त्व:
हिवाळी राजधानी, संघटनात्मक केंद्र

2️⃣7️⃣ वर्धा

मुख्यालय: वर्धा
महत्त्व:
महात्मा गांधींचे सेवाग्राम

2️⃣8️⃣ अमरावती

मुख्यालय: अमरावती
महत्त्व:
कापूस उत्पादन, विदर्भाचे केंद्र

2️⃣9️⃣ अकोला

मुख्यालय: अकोला
महत्त्व:
कृषी विद्यापीठ

3️⃣0️⃣ बुलढाणा

मुख्यालय: बुलढाणा
महत्त्व:
लोणार सरोवर

3️⃣1️⃣ यवतमाळ

मुख्यालय: यवतमाळ
महत्त्व:
कापूस उत्पादन

3️⃣2️⃣ वाशीम

मुख्यालय: वाशीम
महत्त्व:
धार्मिक व कृषी जिल्हा

3️⃣3️⃣ चंद्रपूर

मुख्यालय: चंद्रपूर
महत्त्व:
कोळसा खाणी, ताडोबा व्याघ्र प्रकल्प

3️⃣4️⃣ गडचिरोली

मुख्यालय: गडचिरोली
महत्त्व:
आदिवासी जिल्हा, वनसंपदा

3️⃣5️⃣ भंडारा

मुख्यालय: भंडारा
महत्त्व:
तलावांचा जिल्हा

3️⃣6️⃣ गोंदिया

मुख्यालय: गोंदिया
महत्त्व:
तांदूळ उत्पादन, सीमावर्ती जिल्हा

महाराष्ट्रातील ३६ जिल्हे हे राज्याच्या सर्वांगीण विकासाचे आधारस्तंभ आहेत. उद्योग, शेती, शिक्षण, पर्यटन, धर्म आणि सामाजिक चळवळी यांचे संतुलन महाराष्ट्राला देशात अग्रस्थानी ठेवते.