Nvidia ‘Hugging Face’ च्या अधिग्रहणाच्या जवळ

‘द इन्फॉर्मेशन’ने (The Information) बुधवारी रात्री दिलेल्या वृत्तानुसार, Nvidia ने १२.९ अब्ज डॉलर्सना ‘Hugging Face’ विकत घेण्याचे मान्य केले आहे; या प्रकरणाची माहिती असलेल्या एका सूत्राने ही माहिती दिली. ‘Hugging Face’ ला खरेदी करण्यात इतरांना रस असल्याचे वृत्त सर्वप्रथम ‘बिझनेस इनसाइडर’ने (Business Insider) गेल्या आठवड्याच्या शेवटी दिले होते. याच ‘बिझनेस इनसाइडर’ने बुधवारी रात्री असेही नमूद केले की, या वाटाघाटी — ज्यामध्ये कंपनीचे मूल्य १३ अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त ठरवले जाण्याची शक्यता आहे — अद्याप कोणत्याही स्वाक्षरीकृत करारापर्यंत पोहोचलेल्या नाहीत आणि त्या कधीही फिसकटू शकतात.

‘टेकक्रंच’ने (TechCrunch) प्रतिक्रिया जाणून घेण्यासाठी Nvidia आणि Hugging Face या दोन्ही कंपन्यांशी संपर्क साधला होता, परंतु अद्याप दोघांकडूनही कोणताही प्रतिसाद मिळालेला नाही. (येथे Nvidia ची शांतता विशेष उल्लेखनीय आहे, कारण चुकीच्या वाटणाऱ्या बातम्यांचे खंडन करण्यासाठी किंवा त्यावर स्पष्टीकरण देण्यासाठी ही कंपनी यापूर्वी अत्यंत तत्परतेने पावले उचलत आली आहे.)

कदाचित हे सुरुवातीपासूनच ठरलेले असावे. २०१६ मध्ये स्थापन झालेली ‘Hugging Face’ ही डेव्हलपर्ससाठी ‘ओपन सोर्स एआय मॉडेल्स’ (open source AI models) शेअर आणि डाउनलोड करण्याचे एक अत्यंत लोकप्रिय केंद्र आहे. ही कंपनी विकत घेतल्यास Nvidia ला ‘ओपन सोर्स एआय’च्या जगात भक्कम स्थान मिळेल; विशेषतः अशा वेळी जेव्हा ‘ओपन सोर्स’ डेव्हलपर्स ‘Anthropic’ आणि ‘OpenAI’ सारख्या कंपन्यांच्या ‘क्लोज्ड एआय सिस्टिम्स’ची (closed AI systems) बरोबरी करण्याचा आटोकाट प्रयत्न करत आहेत.

Nvidia ला असे का करावेसे वाटेल? याचे सर्वात स्पष्ट कारण म्हणजे ‘एआय चिप्स’च्या (AI chips) बाजारपेठेतील आपले वर्चस्व टिकवून ठेवणे. बाहेरून पाहता, Nvidia चे चिप्स बाजारात आणण्याचे धोरण अत्यंत आक्रमक असूनही, त्यांचे हे वर्चस्व धोक्यात असल्याचे दिसून येत आहे. ‘OpenAI’, ‘Google’, ‘Amazon’ आणि ‘Anthropic’ यांसारख्या जवळपास सर्वच मोठ्या ‘क्लोज्ड सोर्स एआय लॅब्स’ (closed source AI labs) आता Nvidia वरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी स्वतःच्या एआय चिप्स विकसित करण्याच्या प्रक्रियेत आहेत. ‘ओपन सोर्स एआय मॉडेल्स’ची एक समृद्ध परिसंस्था (ecosystem) ग्राहकांना त्या ‘क्लोज्ड लॅब्स’ला पर्याय उपलब्ध करून देते, ज्यामुळे बाजाराचा मोठा हिस्सा Nvidia च्या हार्डवेअरवर अवलंबून राहतो. म्हणूनच Nvidia ने स्वतःची ‘ओपन सोर्स एआय मॉडेल्स’ विकसित करण्यासाठी अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक केली आहे.

‘Hugging Face’ चे स्वतंत्र अस्तित्व आता संपत आले आहे, याचे आश्चर्य वाटायला हवे का? तसे पाहता नाही. ‘Hugging Face’ चे सीईओ क्लेम डेलँग (Clem Delangue) यांनी या वर्षातील बराचसा काळ Nvidia च्या ‘ओपन सोर्स’ उपक्रमांना जाहीर पाठिंबा देण्यात घालवला आहे. हे सर्व अशा वेळी घडत आहे जेव्हा ‘ओपन-वेट मॉडेल्स’वर (open-weight models) निर्बंध घालण्याबाबत वॉशिंग्टनमधील अधिकारी विचार करत असल्याच्या चर्चा अनेक महिन्यांपासून सुरू आहेत. (मूनशॉट एआय सारख्या चिनी प्रयोगशाळांनी त्यांच्या किमी के३ मॉडेलसारख्या प्रणाली प्रसिद्ध केल्या होत्या, ज्या बेंचमार्कवर आघाडीच्या अमेरिकी मॉडेल्सशी बरोबरी करत होत्या आणि चालवण्यासाठी खूपच कमी खर्चिक होत्या, आणि परिणामी वॉशिंग्टनमध्ये स्पर्धात्मक आणि राष्ट्रीय सुरक्षेच्या चिंतेची चर्चा वाढली. व्हाईट हाऊसचे सल्लागार डेव्हिड सॅक्स यांच्यासारख्या बंद प्रयोगशाळांच्या काही टीकाकारांनी सुचवले की, अँथ्रोपिक आणि ओपनएआय यांच्या “द्वि-अधिकारशाही”मुळे या भीतीला खतपाणी घातले जात आहे.)

उदाहरणार्थ, या महिन्याच्या सुरुवातीला सीबीएसच्या “फेस द नेशन” या कार्यक्रमात बोलताना, डेलंग म्हणाले की, हगिंग फेसने सायबर हल्ल्यानंतर स्वतःचा बचाव करण्यासाठी एका चिनी ओपन सोर्स मॉडेलची एनव्हिडिया-सुधारित आवृत्ती वापरली होती आणि त्यांनी एका अलीकडील पत्राकडे लक्ष वेधले — ज्यावर एनव्हिडियाचे सीईओ जेन्सन हुआंग आणि हगिंग फेससह इतर २४ कंपन्यांनी स्वाक्षरी केली होती — ज्यात अमेरिकी सरकारला ओपन मॉडेल्सवर निर्बंध घालण्याऐवजी त्यांना पाठिंबा देण्याचे आवाहन केले होते. जुलैच्या अखेरीस सीएनबीसीला दिलेल्या एका वेगळ्या मुलाखतीत, डेलंग यांनी त्याच पत्राचा हवाला देत असेच मुद्दे मांडले आणि चीन ओपन सोर्स एआयवर “स्पष्टपणे वर्चस्व गाजवत आहे” असा इशारा दिला.

हा करार एनव्हिडियासाठी क्लाउड कंप्युटिंगमध्ये एक प्रकारचे पुनरागमन ठरू शकतो. मिळालेल्या माहितीनुसार, एनव्हिडियाने सुमारे एक वर्षापूर्वी आपला ‘डीजीएक्स क्लाउड’ नावाचा क्लाउड व्यवसाय कमी केला होता. परंतु ‘द इन्फॉर्मेशन’च्या मते, ‘हगिंग फेस’ची मालकी मिळवल्याने – जी आधीपासूनच भाड्याने घेतलेल्या संगणकीय शक्तीचा वापर करून डेव्हलपर्सना त्यांचे एआय मॉडेल्स चालवण्यास मदत करते – एनव्हिडियाला नव्याने सुरुवात न करता त्या बाजारपेठेत परत येण्याचा मार्ग मिळू शकतो.

यामध्ये एक आर्थिक सुरक्षा कवचदेखील आहे. एनव्हिडियाने आपल्या ग्राहकांसाठी अब्जावधी डॉलर्सच्या क्लाउड कंप्युटिंग करारांचा खर्च उचलण्यास मदत करण्याचे वचन दिले आहे. जर त्या ग्राहकांनी त्यांनी करार केलेल्या सर्व कंप्युटिंग क्षमतेचा वापर केला नाही, तर ती जबाबदारी एनव्हिडियावर येऊ शकते. हगिंग फेसची मालकी मिळाल्यास, एनव्हिडियाला ती न वापरलेली क्षमता हगिंग फेसच्या ग्राहकांना विकण्याची संधी मिळेल.

ही किंमत हगिंग फेसच्या शेवटच्या ज्ञात मूल्यापेक्षा खूप मोठी वाढ दर्शवते. कंपनीने २०२३ मध्ये एका फंडिंग फेरीत २३५ दशलक्ष डॉलर्स उभारले होते, ज्यामुळे तिचे मूल्य ४.५ अब्ज डॉलर्स झाले होते. त्या फेरीचे नेतृत्व सेल्सफोर्स व्हेंचर्सने केले होते, तसेच अल्फाबेटच्या जीव्ही, आयबीएम व्हेंचर्स आणि एनव्हिडिया यांच्यासह इतरांकडूनही निधी आला होता.

हगिंग फेससाठी एनव्हिडियाच्या प्रस्तावाचा हा पहिलाच अनुभव नाही. फायनान्शियल टाइम्सने यापूर्वी दिलेल्या वृत्तानुसार, हगिंग फेसने गेल्या वर्षीच्या अखेरीस एनव्हिडियाकडून आलेला ५०० दशलक्ष डॉलर्सचा गुंतवणुकीचा प्रस्ताव नाकारला होता, ज्यामुळे तिचे मूल्य ७ अब्ज डॉलर्स झाले असते. हगिंग फेसने त्यावेळी म्हटले होते की, त्यांना असा कोणताही प्रबळ गुंतवणूकदार नको आहे जो त्यांच्या निर्णयांवर प्रभाव टाकू शकेल.

आता ते होकार का देतील, यावर असा युक्तिवाद केला जाऊ शकतो की, कंपनीचे अधिग्रहण (बायआउट) हे एका मोठ्या गुंतवणूकदाराला सोबत घेण्यापेक्षा वेगळे आहे — अशा परिस्थितीत अनेकदा नियंत्रण सोडून द्यावे लागते आणि त्याच वेळी वाढ सुरू ठेवण्याचा दबावही सहन करावा लागतो.

एआयच्या (AI) जगात, महसुलाच्या दृष्टीने हगिंग फेस अजूनही तुलनेने एक लहान व्यवसाय आहे. ‘द इन्फॉर्मेशन’ने दिलेल्या वृत्तानुसार, कंपनी अलीकडेच वर्षाला सुमारे १५० दशलक्ष डॉलर्सचा महसूल मिळवत होती, जो केवळ दोन महिन्यांपूर्वी अंदाजे १०० दशलक्ष डॉलर्स होता.

या वाढीमुळे कंपनी “नफा मिळवण्याच्या जवळ” पोहोचली आहे, असे डेलांग्ने गेल्या महिन्यात टेकक्रंचला सांगितले. तरीही, १३ अब्ज डॉलर्सच्या जवळपासची किंमत या आकाराच्या कंपनीसाठी एक प्रचंड मोठी रक्कम असेल आणि तिला नकार देणे कठीण असेल.

सर्वात शेवटी, या करारामुळे हगिंग फेसला एनव्हिडियाच्या अधिक मोठ्या आर्थिक पाठबळाचा वापर करता येईल, विशेषतः अशा वेळी जेव्हा एआय पायाभूत सुविधांमधील इतर स्पर्धक कंपन्या इतर कंपन्यांमध्ये विलीन होऊ लागल्या आहेत. याचेच उदाहरण म्हणजे स्ट्राइपने अलीकडेच ओपनराउटर या स्टार्टअपला विकत घेण्याचा केलेला करार. ओपनराउटरची स्थापना २०२३ च्या सुरुवातीला झाली असून, ते ग्राहकांना त्यांच्या गरजा आणि बजेटनुसार विविध कामे करण्यासाठी वेगवेगळे एआय मॉडेल्स निवडण्यास मदत करते.

मे महिन्यात, ओपनराउटरच्या ‘सीरीज बी’ फेरीदरम्यान त्याचे मूल्यांकन केवळ १.३ अब्ज डॉलर्स होते. मिळालेल्या वृत्तानुसार, या महिन्याच्या सुरुवातीला स्ट्राइपने त्याला स्वतःच्या मालकीचे करण्यासाठी ७ अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त रक्कम मोजली.